Region NRW

Grzybobranie w Niemczech: zasady z § 39 i wyjątki

Publikacja: 03.10.2026, 05:18 · Aktualizacja: 03.10.2026, 05:18

Paragraf 39 ust. 3 federalnej ustawy o ochronie przyrody (BNatSchG) pozwala zbierać grzyby w małych ilościach na własny użytek, ostrożnie i poza miejscami z zakazem wstępu. Prawdziwki, kurki i 4 inne chronione gatunki mają osobny wyjątek.

Co mówią przepisy

Jesienny spacer z koszykiem łatwo zamienić w plan na obiad. W Niemczech przed wejściem między drzewa trzeba jednak spojrzeć na zasady dotyczące miejsca i zbioru. Podstawę opisuje Bundesnaturschutzgesetz, czyli federalna ustawa o ochronie przyrody, w skrócie BNatSchG. Jej § 39 ust. 3 pozwala zbierać dziko rosnące grzyby w małych ilościach na osobiste potrzeby.

Przepis stawia dodatkowe warunki: zbiór ma być ostrożny, z poszanowaniem przyrody, i odbywać się tam, gdzie nie obowiązuje zakaz wstępu. Te elementy należy czytać razem. Sama informacja, że grzyby trafią do Twojej kuchni, nie daje pozwolenia na wejście w zamknięty obszar ani na niszczenie otoczenia podczas poszukiwań.

Ustawa zaznacza również, że dalej idące przepisy ochronne pozostają w mocy. Z tego powodu ogólna zasada nie jest przepustką do każdego lasu i każdego miejsca. Przed zbiorem sprawdź oznaczenia oraz zasady obowiązujące na danym terenie. Jeśli widzisz zakaz wstępu, nie omijaj go tylko dlatego, że po drugiej stronie rosną dorodne grzyby.

Prawdziwki i kurki: osobny wyjątek

Drugi przepis to § 2 ust. 1 Bundesartenschutzverordnung, czyli federalnego rozporządzenia o ochronie gatunkowej, w skrócie BArtSchV. Przewiduje on wyjątek od wskazanych zakazów ochrony gatunkowej dla wymienionych grzybów. Warunek pozostaje konkretny: małe ilości zabierane z natury na własne potrzeby. Wyjątek nie obejmuje dowolnego chronionego gatunku.

W wykazie znajdziesz Steinpilz, czyli prawdziwka, pod nazwą Boletus edulis, oraz Pfifferling, czyli kurki z rodzaju Cantharellus, obejmujące wszystkie rodzime gatunki tego rodzaju. Wymieniono też Schweinsohr (Gomphus clavatus) i Brätling (Lactarius volemus). Niemieckie nazwy przydają się przy czytaniu przepisów i lokalnych informacji, ale same nie wystarczają do rozpoznania okazu w lesie.

Dalej wykaz obejmuje Birkenpilz i Rotkappe, czyli koźlarze, potocznie nazywane też kozakami, z rodzaju Leccinum, oraz Morchel, czyli smardze z rodzaju Morchella. W obu tych pozycjach przepis wskazuje wszystkie rodzime gatunki. To lista prawna, a nie podpowiedź, że każdy z wymienionych grzybów czeka właśnie teraz przy jesiennej ścieżce.

Małe ilości nie oznaczają liczby z internetu

Przytoczone paragrafy nie podają limitu w kilogramach. Nie zamieniamy więc ustawowego określenia na jedną liczbę rzekomo obowiązującą w całych Niemczech. Z tych źródeł nie wynika również tabela kar za przekroczenie takiego limitu. Najważniejsze jest rozróżnienie między niewielkim zbiorem na własne potrzeby a zbieraniem w celu zarobkowym.

§ 39 ust. 4 reguluje zbiór komercyjny odrębnie i przewiduje zgodę właściwego organu ochrony przyrody, z zachowaniem praw właścicieli i innych uprawnionych osób. Nie traktuj więc zgody na osobisty zbiór jako podstawy do sprzedaży. Nasza praktyczna wskazówka na rekreacyjne wyjście jest prostsza: nie zbieraj na handel.

Nasza rada: weź koszyk zamiast reklamówki, zbieraj wyłącznie na własne potrzeby, a nieznany grzyb zostaw tam, gdzie rośnie. Nie próbuj rozstrzygać wątpliwości samą nazwą z powyższej listy. Dopuszczenie zbioru określonego gatunku w przepisie nie potwierdza, że okaz w Twojej dłoni został prawidłowo rozpoznany.

Co to znaczy dla Ciebie

1. Zanim zaczniesz zbierać, sprawdź możliwość wejścia na dany teren oraz miejscowe zasady ochrony. Gdy obowiązuje zakaz wstępu, wybierz inne miejsce na spacer i poszukiwania.
2. Zabieraj małe ilości na własny użytek i postępuj ostrożnie. Przy gatunkach chronionych nie zakładaj, że wyjątek dla prawdziwków czy kurek obejmuje także wszystkie pozostałe grzyby.
3. Oddziel pytanie o legalność zbioru od pewności rozpoznania. Nieznany okaz pozostaw w lesie. W razie podejrzenia zatrucia dzwoń pod 112 i powiedz, że chodzi o grzyby.

Dobry spacer nie wymaga pełnego koszyka. Jeśli na miejscu masz wątpliwości co do zakazu albo znalezionego okazu, możesz wrócić z pustymi rękami i nadal mieć za sobą udane wyjście do lasu.

Tekst przygotowany z pomocą narzędzi AI i sprawdzony przez redakcję.