Praca

65 lat od umowy z Turcją. Praca miała być na chwilę

Publikacja: 25.10.2026, 08:00 · Aktualizacja: 25.10.2026, 08:00

30 października 2026 mija 65 lat od niemiecko-tureckiej umowy o rekrutacji pracowników. Niemieckie fabryki potrzebowały ludzi, których pobyt początkowo miał być czasowy. Rocznicowy tekst rbb24 pokazuje, dlaczego ten plan zmieniono.

Dlaczego fabryki szukały ludzi za granicą

30 października 1961 Niemcy i Turcja zawarły porozumienie o rekrutacji pracowników. Przed jego 65. rocznicą rbb24 opisuje, jak zapotrzebowanie przemysłu na ludzi zmieniło życie rodzin i niemieckich miast. To historia zatrudnienia i osiedlania się, a nie ogłoszenie nowego programu wyjazdów do pracy.

W powojennych Niemczech Zachodnich fabryki potrzebowały rąk do pracy. Jak wyjaśnia cytowany przez rbb24 historyk Stefan Zeppenfeld, chodziło między innymi o zakłady Siemens i AEG w Berlinie Zachodnim oraz fabryki Volkswagena. Inicjatywa porozumienia wyszła z Ankary. Turcja chciała ograniczyć bezrobocie i umożliwić pracownikom zarabianie za granicą.

Według Auswärtiges Amt, czyli niemieckiego ministerstwa spraw zagranicznych, którego dane przywołuje rbb24, do 1973 roku przyjechało ponad 870 000 osób z Turcji. Część wróciła do kraju pochodzenia. Inni zostali, sprowadzili rodziny i budowali dalsze życie w Niemczech.

Firmy nie chciały tracić przeszkolonych pracowników

Pierwotny plan zakładał przyjazd bez rodziny i powrót po dwóch latach. Taki system rotacji oznaczał jednak dla zakładów konieczność ponownego szkolenia kolejnych osób. Przemysł naciskał na zmianę. W 1964 roku zniesiono ograniczenie czasowe i umożliwiono łączenie rodzin, opisuje rbb24.

W Berlinie Zachodnim do przemysłu trafiały także kobiety. Część pracowała wcześniej jako krawcowe lub fryzjerki, a po przyjeździe zajmowała się montażem. Socjolożka Gökce Yurdakul przywołuje w rbb24 historię krawcowej Filiz Yürekli, która pracowała u Siemensa na zmiany i samotnie wychowywała dziecko. Zmiana kraju oznaczała więc również zmianę zawodu oraz organizacji życia rodzinnego.

Język i nauka zawodu wpływały na dalszą drogę

Osobny reportaż tagesschau pokazuje losy rodziny Tosun w Kolonii. Ojciec Atili pracował w zakładach Forda, później w firmie montażowej. Atila przyjechał jako nastolatek, uczył się i pomagał rodzinie, pracując po szkole. Z czasem rozpoczął naukę zawodu, a następnie prowadził własny sklep mięsny.

Badacz Yunus Ulusoy podkreśla w tym reportażu znaczenie osobistych kontaktów, nauczycieli i sąsiadów. Przedstawicielka rządu do spraw integracji zwraca zarazem uwagę na utrzymujące się nierówności edukacyjne i dyskryminację na rynku pracy. Historia jednej rodziny nie opisuje doświadczeń wszystkich migrantów.

Dla Polaka pracującego w Niemczech te opowieści mogą być punktem wyjścia do przemyślenia własnej drogi zawodowej. Nasza rada: potraktuj rocznicę jako okazję do sprawdzenia, czego chcesz się nauczyć w obecnej pracy i jaki zawód chcesz wykonywać później. O współczesnym rynku przeczytasz też w tekście o szukaniu pracy z dyplomem w Niemczech.

Co to znaczy dla Ciebie

1. Spisz swoje umiejętności i doświadczenie. Oddziel wyuczony zawód od zadań, które wykonujesz obecnie. Jeśli pracujesz poniżej kwalifikacji, nazwij konkretnie stanowisko, do którego chcesz dojść, zamiast ograniczać plan do zmiany pracodawcy.
2. Porozmawiaj w firmie o nauce zawodu lub szkoleniu. Zapytaj, jakie umiejętności są potrzebne na interesującym Cię stanowisku i jak możesz je zdobyć. Rocznicowe reportaże opisują znaczenie uczenia się, ale nie obiecują finansowania ani miejsca na kursie.
3. Uwzględnij język i sytuację rodziny w planie pracy w Niemczech. Ustal, kiedy możesz się uczyć i od kogo otrzymać pomoc w codziennych sprawach. Porównuj własne możliwości z wymaganiami dzisiejszych ofert, nie z zasadami historycznej umowy.

Tekst przygotowany z pomocą narzędzi AI i sprawdzony przez redakcję.