Podatki i pieniądze

Gminy z deficytem 20,1 mld euro. Co z usługami?

Publikacja: 02.10.2026, 07:35 · Aktualizacja: 02.10.2026, 07:35

Deficyt gmin i związków gmin w Niemczech wyniósł 20,1 mld euro w pierwszym półroczu 2026, podał Destatis 1 października 2026. Wynik, bez miast-landów, utrzymał rekordowy poziom sprzed roku.

Co podał urząd

Statistisches Bundesamt (Destatis), czyli Federalny Urząd Statystyczny, podał 1 października 2026, że gminy i związki gmin zakończyły pierwsze półrocze z deficytem finansowania wynoszącym 20,1 mld euro. Dane obejmują budżety podstawowe i jednostki pozabudżetowe, z wyłączeniem miast-landów. Są to wstępne wyniki kwartalnej statystyki kasowej, a nie końcowe rozliczenie całego roku.

Taką samą lukę odnotowano w pierwszym półroczu 2025. Urząd mówi więc o utrzymaniu rekordowego poziomu. W ubiegłym roku był to najwyższy deficyt pierwszego półrocza od zjednoczenia Niemiec w 1990 roku. Główna część obecnej luki przypada na budżety podstawowe: 20,0 mld euro. Jednostki pozabudżetowe wykazały 0,1 mld euro deficytu.

Dochody rosły procentowo nieco szybciej niż wydatki, ale nie zamknęło to luki. Wydatki zwiększyły się o 5,4 mld euro, a dochody o 5,3 mld euro. Różnica między 204,1 mld euro wydatków a 184,0 mld euro dochodów to 20,1 mld euro, czyli około 9,8% wydatków (nasze wyliczenie z danych Destatis).

Mniej inwestycji, większe koszty bieżące

Wydatki na personel wzrosły o 5,2%, do 54,7 mld euro, a bieżące wydatki rzeczowe o 4,0%, do 49,5 mld euro. Szczególnie szybko rosły odsetki: o 13,1%, do 2,4 mld euro. Jednocześnie inwestycje rzeczowe spadły o 4,5%, a nakłady na roboty budowlane o 2,4%, do 15,5 mld euro. To sygnał ograniczenia wydatków inwestycyjnych w całej badanej grupie, bez wskazania konkretnego remontu w Twojej miejscowości.

Wpływy podatkowe netto wzrosły zaledwie o 0,9%, do 57,3 mld euro. Gewerbesteuer, czyli podatek od działalności gospodarczej, przyniósł o 2,0% mniej: 30,8 mld euro netto. Spadek wyrównały wzrosty w innych pozycjach podatkowych. Wpływy z opłat administracyjnych oraz za korzystanie z usług zwiększyły się o 5,7%, do 26,5 mld euro. Ta zmiana wpływów nie oznacza, że każda lokalna opłata wzrosła o taki procent.

Opieka pokazuje presję na samorządy

Przykład konkretnego obciążenia opisuje WDR w materiale z 2 października 2026. W NRW wydatki netto na Hilfe zur Pflege, pomoc społeczną na koszty opieki, wzrosły w 2025 roku o 10,4%, do około 1,31 mld euro. Korzystało z niej około 109 000 osób. To dane regionalne za inny okres niż półroczne zestawienie Destatis. Nie można ich dodawać do krajowego deficytu jako kolejnej brakującej kwoty.

Różnice lokalne są duże. Według przytoczonych przez WDR danych IT.NRW Remscheid wydało na tę pomoc 9,17 mln euro, o 33,7% więcej niż rok wcześniej. W powiecie Unna wydatki spadły o 7,7%. Dortmund odnotował wzrost o 0,7%, ale jego wydatki wyniosły około 48,7 mln euro. Sama średnia krajowa nie opisze więc sytuacji każdego urzędu.

Co to znaczy dla Ciebie

1. Sprawdzaj lokalne informacje o inwestycjach, z których korzystasz. Dane Destatis uzasadniają pytanie o harmonogram prac, ale nie potwierdzają odwołania konkretnego remontu ani zamknięcia placówki.
2. Jeśli dostaniesz informację o nowej opłacie, porównaj konkretną stawkę i zakres usługi. Nie przeliczaj swojego rachunku automatycznie według procentowego wzrostu krajowych wpływów z opłat.
3. Gdy rodzina potrzebuje pomocy w kosztach opieki, zapytaj właściwy Sozialamt o ocenę sytuacji. WDR opisuje indywidualnie ustalaną pomoc. Ogólna informacja o deficycie nie zastępuje rozpatrzenia Twojej sprawy przez urząd.

Tekst przygotowany z pomocą narzędzi AI i sprawdzony przez redakcję.